AKDENİZ’İN BALIKLARI

Antalya ve çevresinde simgelenen Akdeniz Bölgesi, tarihi ve doğasıyla her daim ülkemiz turizminin baş tacı ve merkezi konumunda. Yaz aylarında yerli ve yabancı turistler haliyle Antalya ve çevresinde yaptıkları tatillerinde yaz atmosferi ile birlikte balık yemeyi de önemsiyorlar. Türkiye’de Karadeniz hamsisi, Marmara lüferi ve elbette İzmir çipurası ile meşhur ve balık denilince bu bölgeler ön plana çıkıyor. Peki her yaz milyonlarca turisti ağırlayan Akdeniz bölgesinin balıkları neler? Fethiye’nin güneyinden başlayarak ülkemizi Hatay’a kadar saran bölgede hangi balıklar var göz attık.

Dünyanın en büyük iç denizi olan Akdeniz’in ortalama derinliği 1500 metredir. Atlanto –Mediterranean bölümüne dahil olan Akdeniz’de akıntılar yüzeyden aşağı doğru olmaktadır. Bu akıntılar sayesinde denizdeki dip sularındaki oksijen miktarı yüksektir. Ayrıca Karadeniz’den Marmara ve oradan Ege Denizi’ne gelen akıntı hattı da iki yönlü olarak Akdeniz’le buluşur. Bu hareket de balıkların yolculuğunu tayin eder.

Ancak Akdeniz’de güçlü bir gel-git hareketi de yoktur. Özellikle Doğu Akdeniz suları yüksek sıcaklıkla oluşan yüzey buharlaşmasının besleyici elementleri dibe çöktürmesi sebebiyle bu açıdan zayıftır. Kuzeydeki denizlerle ilişkisinin kısıtlı olmasına ilave olarak Cebelitarık Boğazı üzerinden bağlantısının olduğu Atlas Okyanusuna kapasitesini aktarmasıyla balık ve canlı besleyiciliği konusunda nispeten daha durağan olan Akdeniz, Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz’le buluşunca balık yönünden yeni türlere kavuşmuş ve hareketlilik kazanmıştır.

Son yapılan araştırmalara göre 90’a yakın balık türünün yaşadığı Akdeniz’de bu türlerin arasında sofralara gelen en meşhur ve en lezzetli olanlarını derledik.

Mırmır Balık
Mırmır Balığı

Mırmır Balığı

Antalya’da balık denince ilk akla gelen Mırmır balığıdır. Halk arasında çizgili mercan isminde de kullanılan balığın yavruları yaz aylarında yaz aylarında insanların yüzerken rahatlıkla görebileceği kadar kıyıya yaklaşır.  Mırmır balığı Sparidea balık familyasından gelmektedir. Ilıman ve kumluk sahillerin diplerinde kalabalık gruplar halinde yaşarlar. Balıkçıların meraklı balık dediği mırmır aynı zamanda ürkek bir balık türüdür. Tavada pişirmenin de tercih edildiği yağlı bir balık olan mırmır balığının kömür ateşinde ızgarada pişirilmesi tavsiye edilir.

Mendik

Bu balık da aslında çipura. Yani çipuranın Akdeniz’e çıkan haline Mendik deniyor kabaca. Buradan da anlaşılıyor ki çipura ya da çupra sadece Ege’ye has bir balık değil. Yine Sparidae familyasına ait olan bu balık türü genel olarak Akdeniz havzasında yer alır ve Akdeniz’e kıyısı olan ülkelerde de görülür. Mendik balığı en çok ızgara olarak yendiğinde lezzetli olur.

Balık
Mercan Balığı
Mercan Balığı

Genelde açıklarda ve kayalık bölgelerde rastlanılan Mercan balığı da Sparidea familyasından. Besleyici yönü çok kuvvetli olan mercanın, sindirim sistemine de iyi geldiği söylenir. Sırt bölgesinde koyu pembe, yanlarında açık pembe ve karın bölgelerinde beyaz renklere sahip olan Mercanı iyi tanıyan Akdenizliler, bir çok faydası da olan bu balığı genellikle ızgarada yaparlar ancak tavada kızartma olarak da tercih edilir.

Barbunya

Sadece Akdeniz’de değil farklı denizlerde de çıkan Barbunya ya da halk arasında Barbun balığı da Akdeniz’e olup, bu bölgeye ait bir lezzet olarak yiyebileceğiniz balıklardandır. Mullidae familyasına ait olan Barbunya, pembemsi kırmız rengiyle de dikkat çekicidir. Çamurlu ve kumlu sahillerde yaklaşık 300 metre derinlikte yaşarlar ve kalori dengesi iyi bir balıktır. Ortalama 10 yıl kadar ömrü olan Barbunya hem lezzeti hem de ekonomikliği ile tercih edilen bir tür.

Balık
Kılıç Balığı
Kılıç Balığı

İşte Akdeniz’e özgü bir balık; Kılıç Balığı. Görünüşü ve azameti ile dikkat çeken Kılıç Balığı özel balıklar kategorisine girer. Xiiphidae ( Zifidaye) familyasından gelen ve üst çenesi kılıç gibi ileri uzamış olduğu için Kılıç balığı denilen bu tür, yırtıcı balıklardandır. 120 kilometre hızla yüzebilen ve ağırlığı 500-600 kilograma kadar çıkabilen bu müthiş canlı, elbette avlanması da zor olduğundan nadiren bulabileceğiniz türden. Ancak besin değerleri de haliyle çok yüksek.

Orkinos

Uskumrugiller familyasından gelen Orkinos, esasen ton balığı olarak bildiğimiz tür oluyor. Ton balığı olarak endüstriyel hazır tüketimi olduğu için restoran ya da balık lokantalarında çok sık olarak görülmeyen orkinos, Akdeniz’e olgun zamanlarında göç eden ve av mevsiminde tam da yüksek endüstriyel talep nedeniyle yoğun olarak avlanmaktadır.  5 metreye varabilen boyları ve 900 kilograma çıkan ağırlıkları ile ilk yakalama sonrası balık çiftliklerinde de bir süre beslenen orkinos, Akdeniz balıkçıları tarafından çok iyi tanınır.

Balık
Kırlangıç Balığı
Kırlangıç

Göç etmeyen ve Akdeniz’le beraber Ege ve Marmara Denizi’nde de görülen Kırlangıç balığı, Trigliadae familyasına aittir.  Küçük balıklardan olan kırlangıç, lezzeti ile buğulama, çorba,yahni gibi farklı yemek türleri şeklinde yenebilirken yine tava ve ızgara da deyim yerindeyse makbuldür. En iyi zamanları Nisan ve Eylül olan Kırlangıç Balığı’nın salatası ve meze olarak yenen Kırlangıç pilakisi de mevcuttur.

Yalederma

Akdenizlilerin Yalandırma da dedikleri Yalederma balığı, çok sık duyulmayan özel balıklardan. Bazı kullanımlarda da çatalkuyruk ismiyle anılır. Ege ile birlikte daha çok Akdeniz sularında görülen Yalederma, yaklaşık 70 cm. uzunluğundadır. Kuyruk yüzgeci çatal gibi olan ortalama ağırlığı 3 kg civarında olan balık, yağlı bir tür olduğundan kızartma ve daha çok da ızgaraya uygundur. Sığ ve berrak sularda yaşamayı tercih eder, bu nedenle de Akdeniz’i kendine mesken tutmuştur.

Akya

Yine ülkemizde en çok Akdeniz’de görülen, nadiren Ege’de de rastlanılan bir balık var karşımızda, Akya. Orkinos gibi uskumrugillerden olan Akya’nın buradan da tahmin edileceği gibi eti çok lezzetlidir.Halk arasında kuzu balığı, İskender balığı gibi isimlere sahip olan Akya, 70 cm uzunluğa sahip savaşçı balıklardan. Dolayısıyla avlanması da kolay olmayan tür, yağsız olma özelliğine sahiptir. Fazla avlanma sebebiyle nesli tükenme tehlikesi de olan Akya’nın tavada kızartma yanında, şişte pişirilmesi de tercih edilmektedir.

 

Balık
Sinarit

Sinarit 

Yine kuvvetli bir balık var sırada, Sinarit. Bilimsel adı Dentex olan bu balık da Akdeniz’e özgüdür ve ortalama ağırlığı 15-20 kilogram civarındadır. Avlanması kolay olmayan balıklardan olan Sinaritin eti ise çok lezzetlidir. Pembe ve sarı renkte gövdesi vardır ve karnı beyazdır. Izgarasının yanında tavada pişirmeye de uygun olan sinarit, yazın sığ sularda ve taşlık alanlarda yaşarken, kışın açıklarda ve derinlerde kendisine yer bulur.

Zargana

İnce ve uzun yapılı meşhur balıklardan Zargana da Akdeniz’e özgü balıklardandır ve balıkçıların yanında balık tutmayı hobi edinmişlerin de en çok tuttuğu balıklardandır. Yine kılıç balığı gibi uzun çenesi ile hızlı yüzen ve kıvrak olan Zargana, yağsız bir balıktır. Zargananın kızartma dışında, yahnisi, çorbası hatta dolması bile yapılmaktadır.

 

Balık
Orfoz

Orfoz

Serranidae familyasından olan Orfoz, özel bir balıktır ve Akdeniz’e özgüdür. 100-150 cm boy ve 60 kilograma varan ağırlıkları olan orfozlar, üreme döneminde belirli alanlara toplandıkları için kolay avlandıkları için yasadışı av sebebiyle nesli tükenme tehdidiyle karşı karşıya olan balıklardan. Ancak bu özel balığın kıymetini bilen Akdenizliler ve sosyal kuruluşlar Orfozla ilgili çalışmalar da yapıyorlar. Besin değerleri yüksek olan bu balığın tüketimi ise daha buğulama ve tava şeklinde olmaktadır.

 

 

 

www.delphinhotel.com

Akdeniz Balıkları

Balık deyince tabi dünyanın en büyük tünel akvaryumunun Antalya da bulunduğunu belirtmekte fayda var. Mutlaka ziyarat edin.

Antalya Aquarium